Hava Kütlesi Nedir Tanımı

Hava Kütlesinin Tanımı, Hava Kütlesi nedir

Hava kütlesi, belirli bir yükseklikte, hemen hemen aynı sıcaklık ve nemlilik koşullarında bulunan geniş atmosfer kütlesi. Belirgin sınırlara sahip olan bu tür kütleler, kimi zaman yatay olarak yüzlerce ya da binlerce kilometreye yayılabilir ve dikey olarak da stratosfere (Yer yüzeyinden yaklaşık 10 km yükseklikte) kadar uzanabilir. Düzgün sı­caklık ve nem dağılımına sahip geniş kara ya da deniz yüzeyleri üzerindeki atmosfer bö­lümlerinin, yüzeyin bu özelliklerini soğurma­sı durumunda hava kütleleri oluşur. Dünya­nın en büyük hava kütlelerine kutup enlem­lerinde ya da astropik enlemlerde rastlanır. Orta enlemlerdeki hava kütleleri ise, kutup bölgelerinde ve tropik bölgelerde oluşan kütlelerin karışımı ya da karşılıklı etkileşimi sonucunda ortaya çıkan uyarlanmış kuşaklardır.

Hava kütleleri genellikle, oluştukları başlı­ca dört bölgeye göre, Kutup (soğuk ve kuru), Kuzey Kutup (serin ve nemli), Ekva­tor (sıcak ve kuru) ve Tropik (ılık ve nemli) kütleleri olarak sınıflandırılır.

Kutup hava kütleleri, kışları Orta Asya, Kanada’nın kuzeyi ve Antarktika gibi geniş bölgeler üzerinde oluşur. Bunlar oldukça kararlı kütlelerdir ve yoğunlaşma türleri içermezler. Güçlü atmosfer çalkantıları so­nucunda topraktan ısı ya da nem aldıkların­da konvektif stratokümülüs bulutları oluştu­rurlar ve kısa süreli sağanak yağmur ya da kar yağışlarına yol açabilirler. Yazları kara kütlelerinin ısınması sonucunda, aşağı en­lemlere doğru hareket eden Kutup hava kütlelerinin sıcaklığında ve nemliliğinde de­ğişiklikler olur. Gündüzleri hemen her za­man stratokümülüs bulutları oluşur, ama hava kütlesinin üst bölümlerinin daha karar­lı olması, sağanak yağmur oluşumunu en­geller.

Kuzey Kutup hava kütleleri hem Kuzey, hem de Güney yarıkürelerdeki kutup bölge­lerinde oluşur. Genellikle, Kutup hava kütlelerinden daha çok nem içerirler. Orta ve yüksek enlemlerde, karaların içine doğru hareket ederken karşılaştıkları dağ yamaçla­rında yükselmeye başladıklarında ya da siklon etkisinde kaldıklarında, şiddetli yağışlara yol açarlar.

Ekvator hava kütleleri, daha çok yaz aylarında orta ve aşağı enlemlerdeki kurak bölgelerde ve çöllerde oluşur. Kütleler bu­ralarda genellikle aşırı derecede ısınır, ama içerdikleri nem çok düşük olduğundan şiddet­li kuru konveksiyon, yoğunlaşma düzeyine ulaşmaz. Ekvator kütleleri, hava kütleleri arasında en kuru olanıdır ve dünya çapında­ki astropik çöl kuşağının sürekliliğini sağlar.

Tropik hava kütleleri, yıl boyunca nem taşıyan ve yağmur oluşturan en önemli hava kütlesidir. Kışları kutup bölgelerine doğru hareket eden tropik kütleler, soğuk kara yüzeyine ısı kaybederek soğur ve bu nedenle sis ya da alçak kümülüs ya da stratokümülüs bulutlarının oluşmasına, yağ­mur çiselemelerine ve görüş eriminin azal­masına yol açar. Bu hava kütlelerinin siklon bölgelerinde yükselirken çok hızlı ısı kay­betmeleri, şiddetli cephe ve konveksiyon yağmurlarının oluşmasına neden olur. De­nizlerin ve siklon bölgelerinin üzerindeki Ekvator hava kütleleri yazın ve kışın aynı özellikleri gösterir. Ama yazları ılıman kara bölgeleri üzerindeki hava kütleleri çok ısı­nır, bu nedenle sis ve alçak kümülüs bulut­ları yerine, geniş bir alana yayılan boranlara yol açar.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.